ဦးမ်ဳိး (ဥပေဒ) / ၁၉ ေမ ၂၀၁၀
http://www.khitpyaing.org/index.php?route=detail&id=971
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပထမဦးဆုံးေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒမွာ (၁၉၄၈ ခုႏွစ္၊ အက္ဥပေဒအမွတ္ - ၆၅ ) “၁၉၄၈ ခုႏွစ္ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲအက္ဥပေဒ” ျဖစ္သည္။ တဆက္တည္း ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲနည္းဥပေဒမ်ားကိုလည္း ျပ႒ာန္းၿပီး က်င္းပခဲ့ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ယခုကဲ့သို႔ တျပည္ေထာင္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံအေျခခံဥပေဒတြင္ပါရွိေသာ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္တြင္ (၂၂၄) ဦးအနက္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္က ေစလႊတ္ေသာ စစ္သားကိုယ္စားလွယ္ (၅၆) ဦးေနရာႏွင့္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္တြင္ (၄၄၀) ဦးအနက္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္က ေစလႊတ္ေသာ စစ္သားကိုယ္စားလွယ္ (၁၁၀) ဦး ေနရာတုိ႔ကုိ ႀကိဳတင္သတ္မွတ္ထားခဲ့ျခင္းမ်ဳိး မရွိပါ။ မဲေပးျခင္းဆုိင္ရာမူကို ခ်ဳိးေဖာက္ၿပီး ေနရာရယူ သတ္မွတ္ထားျခင္းမ်ဳိးကို အလ်ဥ္းမေတြ႔ရပါ။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံဥပေဒ ပုဒ္မ ၇၄၊ ၁၀၉၊ ၁၄၁၊ ၁၆၁ တို႔ႏွင့္အညီ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ဥပေဒျပဳက႑ အဆင့္အသီးသီးတုိ႔တြင္ တပ္မေတာ္သား (၂၅) ရာခုိင္ႏႈန္း ပါ၀င္ေစရန္ ေနရာႀကိဳတင္သတ္မွတ္ထားျခင္းမ်ဳိးလည္း လုံး၀မပါရွိပါ။ တျပည္ေထာင္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံအေျခခံဥပေဒႏွင့္ စေရြးကုိက္ အံ၀င္ခြင္္က်ျဖစ္ေစရန္ ျပ႒ာန္းလာသည့္ နအဖ ဥပေဒ အမွတ္ ၁/၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥပေဒ၏ ဘက္လိုက္မႈ မတရားမႈအားလုံးကို ေဖာ္ထုတ္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။
၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံဥပေဒ ပုဒ္မ - ၂၀၁ ပါ (က) မွ (ဍ) အထိ သမၼတ၊ ဒုသမၼတ၊ ဒုသမၼတ၊ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒၊ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒၊ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္၊ ဒုတိယတပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္၊ ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး၊ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး၊ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီး၊ နယ္စပ္ေရးရာ၀န္ႀကီး၊ စုစုေပါင္း (၁၁) ဦးစလုံးမွာ တုိင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္မည့္ စစ္အုပ္စု ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားသာျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရပါသည္။ ထို (၁၁) ဦး၏ အမည္စာရင္းကို ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ျခင္း မျပဳမီကပင္ ေနျပည္ေတာ္တြင္ စာရင္းထြက္ၿပီးသားရွိပါသည္။ (၁၁) ဦး စစ္အုပ္စုက စိတ္ႀကိဳက္ ေခါင္းစဥ္လုိက္ေရြးခ်ယ္သြားမည့္ ေကာ္မရွင္ဥပေဒကို ၉.၃.၂၀၁၀ ေန႔စြဲျဖင့္ ထုတ္ျပန္လာပါသည္။ သမိုင္းကို မအေအာင္ (ငတုံး ငအ) မျဖစ္ေအာင္ သင္ၾကားထားၿပီးေသာ တုိက္ပြဲ၀င္ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ မတရားသည့္ အမိန္႔အာဏာမွန္သမွ် ဆန္႔က်င္တိုက္ဖ်က္ပစ္ရန္ လိုပါသည္။
၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ - ၄၄၃ (ဤဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ အာဏာတည္သည့္ေန႔မတုိင္မီ ႏိုင္ငံေတာ္ေအးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေကာင္စီက ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးအတြက္ ႀကိဳတင္ေဆာင္ရြက္သည့္ လုပ္ငန္းရပ္မ်ားသည္ ဤဥပေဒအရ ေဆာင္ရြက္သည္ဟု မွတ္ယူရမည္။) ႏွင့္အညီ ျပ႒ာန္းသည္ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။ နအဖေကာင္စီကုိ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ နအဖေကာင္စီ၏ လုပ္ငန္းရပ္မ်ားကိုေသာ္လည္းေကာင္း ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒထဲတြင္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ ထည့္သြင္းထားျခင္းကိုယ္ႏိႈက္က မတရားဘက္လိုက္မႈကို ႀကီးႀကီးမားမား လုပ္ေဆာင္သြားမည္ဟု စိန္ေခၚထားေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ သြားေလသူ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးစိုး၀င္း ေျပာခဲ့သည့္ သူတို႔အစိုးရဟာ တဆက္တည္း အုပ္ခ်ဳပ္သြားမည့္ အစိုးရျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာခဲ့သည့္ စကားအတုိင္း အမွန္တကယ္ လုပ္ခ်လိုက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း ေတြ႔ရသည္။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံျဖင့္ ေျဗာင္လိမ္စရာ မလိုအပ္ေတာ့။ ယခု နအဖစစ္အစိုးရသည္ ၂၀၁၀ နအဖစစ္အစိုးရသာျဖစ္ေၾကာင္းကို ျပည္သူေတြက ေမ်ာက္ေလာင္း ေမ်ာက္ေလာင္းပါပဲဗ်ာ ေျပာကုန္ၾကၿပီ။ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥပေဒကုိ ထုတ္ျပန္သည္က နအဖ ဥကၠ႒ ဗုိလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး သန္းေရႊ။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကုိ အဖြဲ႔၀င္ (၁၇) ဦးျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းေပးသည္က နအဖ အတြင္းေရးမႉး (၁) ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး သီဟသူရ တင္ေအာင္ျမင္ဦး။ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔၀င္တဦးခ်င္းကို စစ္ေဆးၾကည့္လိုက္ပါက ဆႏၵခံယူပြဲက်င္းပေရးေကာ္မရွင္ အဖြဲ႔၀င္ (၄၅) ဦးထဲမွာ ပါ၀င္ခဲ့သည့္ လခစား၀န္ထမ္းမ်ားသာ ျဖစ္ေနသည္ကုိ ေတြ႔ရွိရပါသည္။ ၎ပုဂၢိဳလ္အားလုံးမွာ နအဖႏွင့္ ႀကံ့ဖြံ႔ မေတာ္မတရားလုပ္ခဲ့သည့္ အမႈတိုင္းလိုလိုမွာ ပါ၀င္ခဲ့သည့္ နာမည္ပ်က္ႏွင့္ ေက်ာ္ၾကားေသာ လူမ႐ုိေသ ရွင္မ႐ိုေသ လူမသိသူမသိ လခစား မင္းတိုင္းေက်မ်ားသာျဖစ္ေၾကာင္း လွည္းေနေလွေအာင္း ျမင္းေဇာင္းမက်န္ သိၾကပါသည္။ ယခုေကာ္မရွင္ဥပေဒ (၁/၂၀၁၀) ပုဒ္မ - ၄ (ခ) တြင္ “ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားသည့္ ဂုဏ္သတင္းရွိေသာ ပုဂၢဳိလ္အျဖစ္ ႏုိင္ငံေတာ္ေအးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေကာင္စီက ယူဆသူျဖစ္ရမည္” ဟု ေပၚလြင္စြာ ေဖာ္ျပထားသည္။ နအဖ စစ္ေကာင္စီက ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားသည့္ ဂုဏ္သတင္းရွိေသာ ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္ ယူဆသူမ်ားသာျဖစ္ရမည္ ဆိုေသာေၾကာင့္ နအဖဘက္ ဘက္လိုက္သူမ်ားသာ ျဖစ္ေနပါသည္။ ဘက္လိုက္မႈႀကီးစြာ တရားမွ်တမႈကင္းမဲ့စြာျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲ ကန္လန္႔ကာေရွ႕ ထြက္ျပလာပါသည္။
ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥပေဒပုဒ္မ- ၄ (စ) အရ “ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ႏွင့္ အဖြဲ႔၀င္မ်ားသည္ လစာ၊ စရိတ္၊ ေၾကးေငြရေသာ အျခားမည္သည့္ ရာထူးကိုမွ် လက္ခံျခင္းမျပဳသူ ျဖစ္ရမည္” ဟု ေဖာ္ျပထားပါသည္။ အျခားရာထူးဆုိသည္မွာ ေကာ္မရွင္ရာထူးမွလြဲ၍ မည္သည့္ရာထူးကိုမွ် လက္ခံျခင္းမျပဳရသူသာ ျဖစ္ရပါမည္။ ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဦးသိန္းစိုး အပါအ၀င္ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔၀င္အားလုံးမွာ အစိုးရ၀န္ထမ္းဘ၀မွ ထြက္ႏွင့္ၿပီးသားျဖစ္ရပါမည္။ သို႔မဟုတ္ပါက ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ ကင္းရွင္းသူ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီ၀င္မဟုတ္သူ ျဖစ္ရမည္ဆိုေသာ ဤဥပေဒ ပုဒ္မ - ၄ (င) ကုိ ခ်ိဳးေဖာက္ေနသူမ်ားျဖစ္၍ ေကာ္မရွင္တဖြဲ႔လုံး ဥပေဒခ်ဳိးေဖာက္သူမ်ားအျဖစ္ ရာဇ၀တ္ေကာင္မ်ားကဲ့သို႔ ႏိုင္ငံတကာျမင္ကြင္းတြင္ ၾကည့္မေကာင္း ျမင္မေကာင္း အျမင္မေတာ္ျဖစ္ေနသည္္။
ဤေကာ္မရွင္ ဥပေဒပုဒ္မ - ၂ (စ) တြင္ “ေကာ္မရွင္ဆိုသည္မွာ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ျခင္းဆုိင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ႀကီးၾကပ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေရးအတြက္လည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကို ႀကီးၾကပ္ႏိုင္ေရးအတြက္လည္းေကာင္း ဤဥပေဒႏွင့္အညီ ဖြဲ႔စည္းေသာ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကို ဆိုသည္” ဟု ေဖာ္ျပထားၿပီး ဤဥပေဒ ပုဒ္မ-၈ တြင္ ေကာ္မရွင္၏ တာ၀န္ႏွင့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္သည္။
ပုဒ္မ ၈ (ဋ) တြင္ “ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားကို ဥပေဒႏွင့္အညီ ေဆာင္္ရြက္ေစရန္ ႀကီးၾကပ္ျခင္း၊ ႀကီးၾကပ္ေစျခင္းႏွင့္ လမ္းၫႊန္ျခင္း” ဟု ထပ္ဆင့္ျပ႒ာန္းထားျပန္သည္။
ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာ လုပ္ငန္းရပ္မ်ားတြင္သာ တခုတည္းေသာ တာ၀န္ရွိပါသည္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားႏွင့္ လုံး၀ကင္းရွင္းေနရမည္ျဖစ္ၿပီး ပါတီႏိုင္ငံေရးထဲတြင္ ပါ၀င္ႀကီးၾကပ္ျခင္း၊ လမ္းၫႊန္ျခင္းမ်ား လုပ္ရသည့့္ အဖြဲ႔မ်ဳိးမဟုတ္ပါ။ ဘက္လုိက္မႈ လုံး၀ကင္းရွင္းႏုိင္ရန္ ဥပေဒအရပင္ တားျမစ္ပိတ္ပင္ထားေလ့ရွိပါသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာ သမိုင္းအခ်က္အလက္မ်ားကုိ ျပန္လည္ငဲ့ေစာင္းၾကည့္လိုက္လွ်င္ ပါလီမန္ေခတ္ကာလက ယခုစစ္အုပ္စု၏ ဘိုးေအ ဗိုလ္ေန၀င္းကိုယ္တုိင္က ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ေျခလြန္လက္္လြန္ တည္ၿမဲတို႔ မဲရရွိရန္ လူသိရွင္္ၾကား ဘက္လိုက္္ၾကသည္ဟု အေၾကာင္းျပကာ မိမိမလိုလားသူ စစ္ဗိုလ္ႀကီးမ်ားအခ်ဳိ႕ကုိ လွ်ဳိ႕၀ွက္အစည္းအေ၀းသို႔ ဗိုလ္ေန၀င္းကိုယ္တိုင္ တင္္သြင္း၍ ရာထူးမွထုတ္ခဲ့သည္။ ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္ ေအာင္ေရႊ၊ ဗိုလ္မႉးႀကီး ေအးေမာင္၊ ဗိုလ္မႉးႀကီး တင္ေမာင္၊ ဗိုလ္မႉးႀကီး လူေမာ္၊ ဗိုလ္မႉးႀကီး ၾကည္၀င္း၊ ဗိုလ္မႉးႀကီး သိန္းတုတ္ႏွင့္ ဒုတိယဗိုလ္မႉးႀကီး ခ်စ္ခိုင္တို႔အား ပင္စင္လစာေပး၍ တပ္မွ အနားယူၾကေစသည္။(ေၾကးမုံ ဦးေသာင္း - ေရႊကညစ္ႏွင့္ ေရးကာ စာကိုစီ၊ စာ-၁၂၅) ဟု ဖတ္မွတ္ဖူးပါသည္။ ဘက္လိုက္္မႈ လုံး၀ကင္းရွင္းေစရန္ ေတြ႔ရေသာ ျဖစ္ရပ္သာဓကတခု ျဖစ္ပါသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပါတီစုံေရြးေကာက္ပြဲကို ငါးႀကိမ္တုိင္တုိင္ က်င္းပခဲ့ဖူးပါသည္။
၁။ ပထမအႀကိမ္ ၁၉၄၇ ဧၿပီ (၉) ရက္ေန႔တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ အမတ္ေနရာ (၂၂၅) ေနရာတြင္ ဖဆပလအဖြဲ႔ခ်ဳပ္က (၉၇) ရာခုိင္ႏႈန္း အႏိုင္ရၿပီး သခင္သန္းထြန္း၏ ဗမာျပည္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီက အမတ္ (၈) ေနရာ အႏုိင္ရခဲ့သည္။
၂။ ဒုတိယအႀကိမ္ ေရြးေကာက္ပြဲကို ၁၉၅၂ ခုႏွစ္တြင္ က်င္းပသည္။
၃။ တတိယအႀကိမ္ ေရြးေကာက္ပြဲကို ၁၉၅၆ ခုႏွစ္တြင္ ဖဆပလ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္၌ ပုံမွန္က်င္းပခဲ့သည္။
၄။ စတုတၳအႀကိမ္ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္သည့္ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲကို အိမ္ေစာင့္အစုိးရနာမည္ခံၿပီး မလႊဲမေရွာင္သာ က်င္းပေပးခဲ့သည္။
၅။ ပၪၥမအႀကိမ္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲကိုလည္း မလႊဲမေရွာင္သာ စစ္အုပ္စုက လုပ္ေပးခဲ့သည္။ မဲ (၈၂) ရာခုိင္ႏႈန္းျဖင့္ အျပတ္အသတ္ အႏိုင္ရပါတီ အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္၏ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ပစ္ပယ္ခဲ့သည္။ န၀တ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒ အမွတ္ - ၁/၈၈၊ ပုဒ္မ - ၃ တြင္ “လႊတ္ေတာ္ကို မဲဆႏၵနယ္မ်ားမွ ဤဥပေဒအရ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္လုိက္ေသာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းရမည္” ဟု ကိုယ္ကိုယ္တုိင္ျပ႒ာန္းထားသည့္ ဥပေဒအား ကိုယ္တုိင္ခ်ဳိးေဖာက္ကာ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ (၂၀၀) ေက်ာ္အပါအ၀င္ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္၀င္မ်ား လူ (၁) ေထာင္ေက်ာ္ကို ဖမ္းဆီးအေရးယူခဲ့သည္။ ယခုေနာက္ဆုံးအေနျဖင့္ န၀တ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥပေဒ အမွတ္ ၁/၈၈ ကုိ ဤ နအဖ ေကာ္မရွင္ဥပေဒ ၁/ ၂၀၁၀ ပုဒ္မ ၁၄ ျဖင့္ ႐ုပ္သိမ္းလိုက္ျပန္ပါသည္။ ဥပေဒကို ႏိုင္ငံေရးက ေမြးဖြားေပးရသျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးကို ဥပေဒျဖင့္ သတ္ပစ္္၍ ရေကာင္းသည့္အရာမဟုတ္ပါ။ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ပါတီ ပိုမိုေတာက္ေျပာင္လာပါသည္။ သမိုင္းျဖစ္္ရပ္မွန္မ်ားက ပူပူေလာင္ေလာင္ ရွိေနသည္။
၁၉၉၆ ခုႏွစ္ ဇြန္လ (၇) ရက္ေန႔က နအဖ ထုတ္ျပန္သည့္ ၅/၉၆ - အမ်ဳိးသားညီလာခံလုပ္ငန္းမ်ား ေအာင္ျမင္စြာ ေဆာင္ရြက္ေရးကို ေႏွာင့္ယွက္ဆန္႔က်င္ျခင္းမွ ကာကြယ္သည့္ ဥပေဒကို ထုတ္ျပန္၍ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအား …
(က) ကာလသတ္မွတ္၍ ရပ္ဆုိင္းထားႏုိင္သည္။
(ခ) ဖ်က္သိမ္းႏုိင္သည္ (သို႔မဟုတ္)
(ဂ) မတရားသင္းဥပေဒအရ မတရားသင္းအျဖစ္ ေၾကညာႏုိင္ေၾကာင္း ျပ႒ာန္းထားေသးသည္။ တုိင္းရင္းသား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ႏွစ္ရွည္ေထာင္ဒဏ္မ်ား ခ်မွတ္ထားသည္။ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား အက်ဥ္းေထာင္တြင္း အသက္စြန္႔လႊတ္ခဲ့ရသည္။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားအားလုံးကို ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ လႊတ္ေပးရေပမည္။ အေရြးေကာက္ခံပိုင္ခြင့္လည္း ေပးရမည္။ လူတိုင္းလူတိုင္း လူ႔အခြင့္အေရး ရွိသင့္ေပသည္။
ဤေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥပေဒပုဒ္မ - ၉ တြင္ “ေအာက္ပါကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ေကာ္မရွင္၏ အဆုံးအျဖတ္သည္ အၿပီးအျပတ္ ျဖစ္ေစရမည္။
(ခ) ေရြးေကာက္ပြဲ ခုံအဖြဲ႔မ်ား၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ား၊ အမိန္႔မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည့္ အယူခံမႈမ်ားႏွင့္ ျပင္ဆင္မႈမ်ား။
(ဂ) ႏိုင္ငံေရး ပါတီမ်ား မွတ္ပုံတင္ျခင္း ဥပေဒအရ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား” ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။
ခုံအဖြဲ႔၏ အဆုံးအျဖတ္သည္ အၿပီးအျပတ္(conclusive) ျဖစ္သည္ဟု အတိအက်
ျပ႒ာန္းထားသျဖင့္ နအဖ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံ ပုဒ္မ - ၂၉၄ တြင္ ပါရွိေသာ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္သည္ ႏုိင္ငံေတာ္၏ အျမင့္ဆုံး တရား႐ုံးျဖစ္သည္ ဆိုေသာ တရားစီရင္ေရးအာဏာထက္ ေရြးေကာက္ပြဲခုံ႐ုံးက ပိုမိုျမင့္မားေနသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ တရားလက္လြတ္ အသားကုန္ အာဏာေပး၍ မည္သည့္တရားစီရင္ေရးကမွ ၀င္ေရာက္ကုစားမေပးႏုိင္သည့္ မတရားခုံ႐ုံးမ်ိဳးကို မည့္သည့္ႏုိင္ငံတြင္မွ ျပ႒ာန္းထားျခင္းမရွိပါ။ အ႐ူးအမူး အာဏာေလာဘေဇာတက္ကာ မေတာ္မတရားလုပ္ႏုိင္ရန္ ရမ္းကားစိမ္ေခၚမႈ ျဖစ္သြားပါသည္။ ႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ားကို လမ္းၫႊန္ဦးမည္ ဆိုသည္က ပို၍ရယ္ေမာဖြယ္ရာျဖစ္ေနသည္။ တရားစီရင္ေရးစနစ္တခုလုံးအေပၚ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က လႊမ္းမိုးခ်ယ္လွယ္သြားေစရန္ ျပ႒ာန္းလာမႈမွာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြက္ အနိ႒ာ႐ုံမ်ားကိုသာ ျဖစ္ေပၚလာေစႏုိင္ပါသည္။ တရားမွ်တမႈ လုံး၀ဆိတ္သုဥ္းသြားေစသည္။ စစ္အုပ္စု ႀကံ႕ဖြဲ႔မဟုတ္ေသာ အျခားတဦးဦး တဖြဲ႔ဖြဲ႔က မေတာ္တဆ အေရြးခံခဲ့ရလွ်င္ စစ္အုပ္စုက ကန္႔ကြက္ၿပီး သူတို႔စိတ္ႀကိဳက္ဖြဲ႔ထားသည့္ ခုံအဖြဲ႔က ႀကိဳက္သလို ဆုံးျဖတ္တာကို မုခ်ခံၾကရေပမည္။ မတရားမႈမွန္သမွ် တိုက္ဖ်က္ပစ္ရမည္က သမိုင္းေပးတာ၀န္ျဖစ္သည္။
ဤဥပေဒ ၁/၂၀၁၀ ပုဒ္မ - ၂ (စ်) တြင္ “ေရြးေကာက္ပြဲ ခုံအဖြဲ႔ဆိုသည္မွာ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ျခင္းဆိုင္ရာ အျငင္းပြားမႈကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကိုယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရတိုင္း သို႔မဟုတ္ ကိုယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ ဦးစီးအဖြဲ႔၀င္ ေရြးခ်ယ္ခန္႔ထားျခင္းႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ကန္႔ကြက္ခ်က္ကိုေသာ္လည္းေကာင္း ၾကားနာစစ္ေဆးရန္ ေကာ္မရွင္က ဤဥပေဒႏွင့္အညီ ဖြဲ႔စည္းေသာအဖြဲ႔ကုိ ဆိုသည္” ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ခုံအဖြဲ႔သည္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ အေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ -၂ရ၆ (ဇ) အရ ေရြးခ်ယ္ခန္႔ထားသည့္ ပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဖြဲ႔စည္းပုံကိုေက်ာ္ၿပီး စစ္ေဆးဆုံးျဖတ္ပုိင္ခြင့္မရွိပါ။ အေျခခံဥပေဒစည္းေဘာင္ကိုေက်ာ္၍ ခုံအဖြဲ႔အား ပါ၀င္စြက္ဖက္ပိုင္ခြင့္ေပးထားျခင္းမွာ စစ္အုပ္စု နအဖ မလိုလားသူ တဦးဦး ပါ၀င္လာပါက ကန္႔ကြက္ဖယ္ရွားႏုိင္ရန္ ျဖစ္သည္ကို ေပၚလြင္ထင္ရွားစြာ ေတြ႔ျမင္ရပါသည္။ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ေဒသမ်ားရွိ လူမ်ဳိးစုျပည္သူမ်ား၏ ေရြးခ်ယ္ပုိင္ခြင့္ ဆႏၵကိုပါ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ပုိင္ခြင့္ ေပးထားပါသည္။ ဤေရြ႕ဤမွ် ခုံအဖြဲ႔၏ အဆုံးစြန္ေသာ အာဏာကို ႀကိဳက္သလိုထင္ရာ စိုင္းႏိုင္ရန္ ျပ႒ာန္းလုိက္ျခင္းမွာ စစ္အုပ္စု နအဖ၏ စစ္ဗ်ဴ႐ိုကရက္လူမ်ိဳးႀကီး၀ါဒကို အစြယ္ထုတ္ျပလိုက္ျခင္းလည္း ျဖစ္ပါသည္။ အာဏာလြန္ကဲစြာ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈကုိ မီးေလာင္ရာ ေလပင့္လိုက္သည့္ ျပ႒ာန္းခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။
ေရြးေကာက္္ပြဲ ေကာ္မရွင္ ဥပေဒ (နအဖ ဥပေဒ အမွတ္ - ၁/၂၀၁၀) တြင္ ပါရွိေသာ ဥပေဒအရ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ မတရားမႈ၊ ဘက္လိုက္မႈ၊ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ၊ ျပစ္မႈဆုိင္ရာ ဥပေဒပါ ေရြးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာ ျပစ္မႈမ်ားကို ေကာ္မရွင္က က်ဴးလြန္လွ်င္ အေရးယူအျပစ္ေပးရန္ ပုဒ္ထီးပုဒ္မ တခုမွ် မပါသည္ကုိလည္း ထူးကဲစြာ ေတြ႔ျမင္ရပါသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာ ျပစ္မႈမ်ားအားလုံးအား စစ္ေဆးစီရင္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေပးရမည့္ သီးျခားလြတ္လပ္သည့္ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ တရား႐ုံးမ်ားျဖင့္သာ အဆုံးအျဖတ္ခံယူရပါမည္။ မတရားမႈ၊ ဘက္လိုက္မႈ၊ အႏိုင္က်င့္မႈ၊ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈမ်ားကို တေလွ်ာက္လုံး တဆက္စပ္တည္း က်ဴးလြန္လာသည့္ နအဖစစ္အုပ္စု၏ ႀကံ့ဖြံ႔ႏွင့္ စြမ္းအားရွင္လို အဖြဲ႔အစည္းမ်ဳိးအား ပါတီမွတ္ပုံတင္ခြင့္ ေပးရသည့္ ဤေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္မွာ နအဖစစ္အစိုးရ ရာဇ၀တ္မႈက်ဴးလြန္ရာတြင္ အႀကံတူဉာဏ္တူ ပူးေပါင္းပါ၀င္ က်ဴးလြန္သည့္ ပူးတြဲတရားခံမ်ား ျဖစ္ေနပါသည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ဦးသိန္းစိုး ဥကၠ႒ အပါအ၀င္ (၁၇) ဦး အဖြဲ႔အား ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပမီကပင္ ဤဥပေဒႏွင့္တပါတည္း ဖ်က္သိမ္းပစ္ရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဥပေဒေရးရာ ေ၀ဖန္သုံးသပ္ခ်က္အျဖစ္ ထုတ္ေဖာ္တင္ျပအပ္ပါသည္။
